Jeśli masz cukrzycę, o stopy trzeba dbać uważniej niż zwykle. Wysoki poziom cukru we krwi przez wiele lat może osłabić czucie w stopach i spowolnić gojenie, dlatego mały pęcherz albo skaleczenie przy obcinaniu paznokcia mogą zostać niezauważone i zamienić się w ranę, która długo się nie goi. Najwięcej możesz zrobić sam, w domu, w kilka minut dziennie: oglądać stopy, wyłapywać zmiany i nie zwlekać z pomocą.
Dlaczego cukrzyca zmienia zasady pielęgnacji stóp
Pierwszym problemem jest osłabione czucie. Wiele osób z cukrzycą stopniowo traci część czucia w palcach i podeszwach. Kamyk w bucie, ocierający szew albo zbyt gorąca woda mogą po prostu nie boleć tak, jak powinny, a to właśnie ból zwykle sprawia, że się zatrzymujemy i sprawdzamy, co się dzieje.
Drugim jest krążenie. Gdy przepływ krwi w stopach jest słabszy, skóra goi się wolniej, a infekcje mogą łatwiej się rozprzestrzeniać. Dlatego problemy, które dla kogoś innego byłyby drobną niedogodnością, takie jak modzel, pęknięcie na pięcie czy wrastający paznokieć, przy cukrzycy trzeba traktować poważnie.
Nie każda osoba z cukrzycą ma te zmiany i u różnych ludzi rozwijają się one inaczej. Tylko twój lekarz może ocenić stan nerwów i naczyń krwionośnych. Po twojej stronie jest codzienna pielęgnacja.
Codzienny przegląd stóp, który zajmuje dwie minuty
Oglądaj stopy codziennie, najlepiej o tej samej porze, na przykład wieczorem po zdjęciu butów. Usiądź przy dobrym świetle i sprawdź:
- podeszwy, pięty i skórę między palcami;
- zaczerwienienie, obrzęk lub miejsca cieplejsze niż reszta stopy;
- pęcherze, skaleczenia, zadrapania lub pęknięcia skóry;
- nowe lub powiększające się modzele i odciski;
- zmiany paznokci: pogrubienie, przebarwienie, brzeg paznokcia wbijający się w skórę;
- jakąkolwiek wydzielinę lub ślady na skarpetkach.
Jeśli trudno ci zobaczyć podeszwy, połóż lusterko na podłodze albo poproś kogoś z rodziny o pomoc. Wiele osób z cukrzycą to osoby starsze, dla których schylanie się do stóp nie jest łatwe, więc zaangażowanie kogoś bliskiego to nic dziwnego.
Codzienne nawyki, które chronią stopy
- Myj stopy w letniej wodzie i sprawdzaj jej temperaturę łokciem lub termometrem, a nie stopą. Dokładnie osuszaj skórę między palcami, bo wilgoć w tym miejscu może prowadzić do problemów ze skórą.
- Sucha skóra na piętach łatwiej pęka, więc pomaga zwykły krem do stóp. Nie nakładaj go między palce.
- Nie chodź boso, nawet w domu. Łatwo na coś nadepnąć i tego nie poczuć.
- Zanim włożysz buty, przesuń ręką po ich wnętrzu, żeby znaleźć kamyki, zagięte wkładki lub szorstkie szwy.
- Buty nie powinny nigdzie uciskać. Skarpetki bez ciasnych ściągaczy i grubych szwów są łagodniejsze dla skóry. Nowe buty rozchodź stopniowo.
- Termofory, poduszki elektryczne i siedzenie blisko grzejnika mogą spowodować oparzenia, których możesz nie poczuć.
Czego nie robić samodzielnie
Przy cukrzycy niektóre popularne domowe sposoby są bardziej ryzykowne, niż się wydaje. Lepiej zrezygnować z:
- wycinania modzeli i odcisków żyletkami lub nożyczkami;
- plastrów na odciski i nakładek z kwasem, które mogą uszkodzić zdrową skórę;
- wydłubywania wrastającego brzegu paznokcia lub głębokiego wycinania rogów paznokcia;
- samodzielnego leczenia rany, pęcherza lub miejsca wyglądającego na zakażone przez wiele dni w nadziei, że samo przejdzie.
Obcinanie paznokci jest w porządku dla wielu osób, o ile tniesz je prosto, niezbyt krótko, i delikatnie piłujesz brzegi. Jeśli paznokcie są grube, masz słaby wzrok lub nie możesz wygodnie dosięgnąć stóp, pielęgnacja paznokci to dobry powód, żeby odwiedzić podologa, zamiast męczyć się w domu.
Kiedy iść do lekarza, a kiedy do podologa
Skontaktuj się szybko z lekarzem, jeśli zauważysz:
- ranę, owrzodzenie lub pęcherz, które się nie poprawiają;
- zaczerwienienie, obrzęk, ocieplenie lub ropę wokół paznokcia albo na skórze;
- zmianę koloru palców lub stopy;
- nowe drętwienie, mrowienie lub ból stóp;
- zmianę kształtu stopy.
Nie czekaj, aż to przejdzie samo.
Z regularną pielęgnacją skóry i paznokci idzie się do podologa: bezpiecznie usunie modzele i odciski, ścieni pogrubiałe paznokcie, zajmie się wrastającym brzegiem paznokcia i pękającymi piętami, a do tego doradzi, jak dbać o stopy na co dzień. Podolog nie leczy i nie zastępuje twojego lekarza. Gdy problem wymaga leczenia, podolog ci o tym powie i poradzi, żeby iść do lekarza.
Jak wygląda wizyta u podologa
Na pierwszej wizycie podolog ogląda twoją skórę i paznokcie, pyta o zdrowie i buty, które nosisz, i stara się ustalić, co powoduje problem. Potem przechodzi do zabiegu, używając sterylnych narzędzi: na przykład delikatne usunięcie zrogowaciałej skóry, oczyszczenie i skrócenie paznokci albo pielęgnacja bolesnego brzegu paznokcia. Na koniec zwykle dostajesz porady dotyczące pielęgnacji domowej i tego, jak często warto przychodzić ponownie.
W PODOKOM w Rzeszowie często przychodzą do nas osoby, które opiekują się starszymi rodzicami, a także pielęgnujemy stopy osób z różnymi chorobami, w tym z cukrzycą. Pracujemy sterylnymi narzędziami i w razie potrzeby współpracujemy z lekarzami, w tym z endokrynologiem.
Jeśli masz zapamiętać z tego jedną rzecz, niech to będzie wieczorny przegląd stóp.